ممیزی انرژی چیست؟

مقدمه :

مصرف انرژی در ساختمانهای کشور به عنوان یک بخش غیر مولد بیشترین سهم را در بین کلیه بخشهای مصرف به خود اختصاص داده است، با توجه به تراز نامه انرژی کشور، سالانه بیش از ۴۰ درصد مصرف انرژی مستقیماً صرف تأمین نیازهای این بخش میگردد. این در حالی است که اکثر مطالعات انجام گرفته نشان میدهد که بیش از نیمی از این میزان مصرف به دلایل مختلفی تلف میگردد، در واقع در صورت رسیدگی به وضعیت ساختمانها با اجرای راهکارهای بهینهسازی مصرف انرژی، ارتقای کارآیی و اصلاح الگوی بهرهبرداری میتوان با کمتر از نصف این میزان انرژِی مصرفی، آسایش مورد نظر در ساختمانها را فراهم نمود.

در واقع در اغلب ساختمانهای موجود بیش از ۵۰% پتانسیل صرفهجویی و کاهش مصرف انرژی قابل دستیابی خواهد بود. در این میان اتلاف انرژی در اغلب ساختمانهای دولتی و عمومی در رتبه بالاتری قرار میگیرد و شاید عمده دلیل این ضعف، علاوه بر سایر مسائل و نقاط ضعف مشترک در اکثر ساختمانها، به عدم انگیزه کافی و نبود فرد یا افراد متولی برای پیگیری مسائل بهینهسازی مصرف می باشد. اما باید اذعان نمود که در شرایط فعلی و در دوران حساس گذار به تحول اقتصادی، شاید بیشترین وظیفه را به دوش دستگاههای دولتی گذاشته باشد. واقعی شدن تعرفهها و قیمتهای حاملهای انرژی از یک سو و لزوم پیشگامی دولت و نهادهای دولتی در اجرای اصلاح الگوی مصرف که از منویات ابلاغیه مقام معظم رهبری، پیگیری سیاستهای کلی اصلاح الگوی مصرف در سال گذشته بوده از سوی دیگر اهمیت این موضوع را دو چندان مینماید. حال چه باید کرد؟ در مجموعه پیش رو سعی برآن شده تا برای سوال مذکور پاسخ مناسب ارائه گردد.

بدین منظور در اولین قدم دو پیش نیاز لازم و اساسی مورد نیاز خواهد بود.

۱- تعیین فرد بهعنوان مسئول یا مدیر انرژی در هر یک از ساختمانهای اداری و عمومی

۲- اقدام به بررسی و تعیین وضعیت مصرف انرژی در ساختمان با انجام ممیز انرژی سریع و اجمالی

در این مجموعه به بیان نقش و تأثیر هر یک از این دو عامل اساسی و چگونگی استقرار آن در ساختمانها پرداخته شده است. به یک زبان ساده اگر مصرف بیشینه انرژی در یک ساختمان به منزله یک بیماری تلقی شود، به منظور شناسایی عوامل بیماری و دریافت نسخه درمان موثر، نیاز به انجام برخی معاینات و آزمایشات میباشد که در این مصداق، ممیزی انرژی به این منظور انجام میگیرد. در کنار این موضوع،
بهمنظور حصول اطمینان از استفاده کامل و اجرای درست دستورات این نسخه درمان و از همه مهمتر پیگیری آن در دوره درمان، نیازمند به فرد یا افرادی مسئول که امروزه با عنوان مدیر انرژی در ساختمان شناخته شدهاند، خواهد داشت.

لازم به ذکر است که تجارب موجود نشان داده که در اغلب موارد تنها با انجام ممیزی انرژی سریع و اجرای راهکارهای بدون هزینه و کم هزینه ( بازگشت سرمایه کوتاه ) و نظارت و پیگیری آن توسط فردی مسئول ( مدیر انرژی ) حداقل ۱۰ الی ۲۰ درصد از مصرف انرژی کاسته خواهد شد. این در حالیست که در شرایط موجود با توجه به سهم هزینههای انرژی، با انجام اینکار که از یکسال هزینههای اجرای اصلاحات و راهکارهای بهینهسازی انرژی، بازگشت داشته و بدیهی است از سال دوم نیز صرفاً به سود دستگاه مبدل خواهد شد. بدین منظور در بخش اول مجموعه پیشرو چگونگی بکارگیری ارکان مذکور و ابزارهای لازم نیز معرفی میگردند، در بخش بعدی نیز پیادهسازی یک ممیزی انرژی سریع که بهعنوان یک نمونه در ساختمان وزارت نیرو انجام گرفته و نتایج حاصل در آن ارائه گردیده است.

معرفی متدلوژی ممیزی انرژی 

       تعریف ممیزی انرژی

ممیزی انرژی به روشی گفته میشود که طی آن با انجام سلسله اقداماتی میتوان مقادیر مصرف انواع حاملهای انرژی و موقعیتهای این مصارف را در محلهای مصرف و به تفکیک مصرف کنندگان انرژی مشخص و معین نمود و در نهایت نیز با روش مقایسهای نسبت به شناسایی و ارزیابی وضعیت انرژی ساختمان پرداخت.

       هدف از انجام ممیزی انرژی 

تعیین مقادیر مصرف و شاخصهای انرژی برای بخشهای مختلف در ساختمان، شناسایی فرصتهای بهینهسازی و کاهش مصرف انرژی و در نهایت ارزیابی فنی و اقتصادی اجرای راهکارهای مؤثر در دستیابی به صرفهجویی در مصرف انرژی.

       معرفی ممیزی انرژی سریع

این روش به عنوان یک ابزار و پیشنیاز مهم برای بررسی و ارزیابی ارائه وضعیت مصرف انرژی ساختمان و تأسیسات آن انجام میگیرد، طی انجام ممیزی انرژی سریع بهوسیله کارشناسان مجرب امر ممیزی انرژی و یا متخصصین مهندس برق و مکانیک بدون نیاز به دستگاههای اندازهگیری پیشرفته میتوان تا میزان قابل قبولی فرصتهای بهینهسازی و صرفهجویی انرژی را تعیین نمود. معمولاً مدت زمان لازم برای انجام یک ممیزی انرژی سریع بین ۳ تا ۵ روز میباشد. حداقل پتانسیل صرفهجویی قابل دسترسی ۱۰ الی ۱۵ درصد خواهد بود.

       مراحل اصلی فرآیند ممیزی انرژی سریع

فرآیند ممیزی انرژی بطور استاندارد در سه مرحله اصلی انجام میگیرد:

مرحله اول : فاز بازدید و جمعآوری اطلاعات

مرحله دوم : شناسایی فرصتهای بهینهسازی و تعیین پتانسیلهای صرفهجویی انرژی

مرحله سوم : توجیه فنی و اقتصادی و ارائه راهکارهای بهینهسازی مصرف انرژی بدون هزینه و کم هزینه

در ادامه، شرح مراحل و ریز فعالیتهای مربوط به فرآیند انجام ممیزی انرژی به شکل نمودار جریانی ارائه می گردد:

        عوامل تعیین کننده مصرف انرژی در ساختمان 

مجموعهای از عوامل و فاکتورها تعیین کننده میزان مصرف انرژی در ساختمان به شرح زیر دستهبندی میگردد:

–          شرایط آب و هوایی و اقلیمی محل احداث ساختمان

–          مواد و مصالح بکار رفته در پوسته و جدارههای خارجی ساختمان

–          نوع معماری و سازه ساختمان

–          تأسیسات مرکزی ساختمان (گرمایش ، سرمایش، تهویه مطبوع و روشنایی)

–          لوازم و تجهیزات مصرف کننده (لوازم برقی و تجهیزات اداری)